STAP 1: Kies de juiste partners

Een belangrijk ingrediënt voor een geslaagd participatietraject: de juiste partner die de lokale context goed kent en bereid is om enthousiast mee te werken. Die vonden we in de gemeenten Balen en Arendonk.

STAP 2: Kies de buurt

Kies welke buurt het buurtbudget zal krijgen. Voor Arendonk en Balen werd de keuze gemaakt op basis van een aantal parameters als de grootte van de buurt en de sociale samenstelling van de buurtbewoners. Resultaat voor Arendonk: een kleinere buurt van acht straten, waarvan een deel een sociale woonwijk is. Voor Balen: het hele centrum van de deelgemeente Olmen, dat uitgestrekt is en in het midden een drukke verkeersader heeft. Ook daar troffen we een heel grote sociale mix van inwoners.

STAP 3: Bepaal een duidelijk speelveld

Bepaal op voorhand een duidelijk kader waarbinnen de burgers hun ideeën kunnen vormen en uitvoeren. Samen met de betrokken beleidsmakers maakten we een werkingskader op. Cruciaal daarbij voor ons was dat het proces en de gekozen projecten niet alleen zouden leiden tot meer samenhorigheid en enthousiasme bij de buurtbewoners. Ze moesten even goed de buurt en openbare ruimte aangenamer maken. 

STAP 4: Investeer in een lokale kerngroep

Zoek een lokale kerngroep die mee trekker wil zijn van het project. Zo’n groep kan helpen bij de organisatie, maar is even goed belangrijk bij het creëren van verbinding met de buurtbewoners. Samen met onze kerngroep bereidden we het startmoment voor en maakten we in Olmen een enthousiasmerend filmpje. Ook gingen we huis aan huis om mensen warm te maken voor het project. Uit de (korte) gesprekken met de mensen kom je al snel te weten wat er leeft in de buurt. Het is een (grote) tijdsinvestering, maar zeker de moeite waard. Je leert de buurt op zo’n manier goed kennen. Aan de hand van een fotozoektocht probeerden we in Arendonk interesse te wekken voor het startmoment. Tegelijk was het een manier voor de mensen uit de verschillende straten om elkaar wat beter te leren kennen.

STAP 5: Organiseer een feestelijk startmoment

Zowel in Arendonk als Balen was het startmoment een feestelijk gebeuren voor alle leeftijden. Terwijl de volwassenen in Arendonk via een interviewgesprek met een beleidsmaker, bewoner en procesbegeleider meer informatie kregen over het project, konden de kinderen genieten van een zelfgemaakte show, muziek en animatie. 
In Olmen verzamelden de geïnteresseerden op zondag met veel koffiekoeken, taart en koffie. Eerst werd het filmpje over het project getoond. Daarna konden de mensen uitgebreid kennis maken met elkaar, de procesbegeleiders en de betrokken beleidsmakers. De kinderen konden zich tegelijkertijd uitleven op het springkasteel. 
Het enthousiasme bij de aanwezigen werd gewekt en iedereen vertrok met een uitnodiging voor de eerste brainstorm om het budget te besteden. Deze voorbereidingsfase, van pril idee tot het startmoment, nam 9 maanden in beslag.

STAP 6: Breng deelnemers samen op brainstormavonden

Tijdens de startmomenten werd duidelijk dat de inwoners veel ideeën hadden om het budget te besteden. Om een zekere focus te behouden, werkten we op de eerste brainstormavond met verschillende thema’s: ontmoeting, ontspanning, groen, rust en ruimte, mobiliteit, cultuur, voedsel, sport en spel. Heel wat ideeën werden gelanceerd en het enthousiasme groeide bij de buurtbewoners. In kleine groepjes werden verschillende ideeën per thema naar voor geschoven. Voorstellen die op een volgende bijeenkomst aan het werkingskader werden getoetst.

STAP 7: Ga aan de slag met de idee├źn

Arendonk: Van werkgroepjes naar buurtwerking
In Arendonk wilde de groep graag alle ideeën tot uitvoering brengen. Samen werd naar een oplossing gezocht om alles binnen het voorziene budget te laten passen. De rode draad tussen de verschillende ideeën was ontmoeting: een mooi voorbeeld van een grote samenhorigheid tussen deelnemers. 

De buurtbewoners organiseerden zich in verschillende werkgroepjes en gingen aan de slag. Ze vroegen offertes op, checkten hun ideeën bij het lokale bestuur en hielden in tussentijd de buurtbewoners op de hoogte. In een paar maanden tijd groeide het project in Arendonk zo uit tot een heuse buurtwerking: er kwam een petanquebaan waar regelmatig wedstrijden worden georganiseerd, bloembakken in de wijk werden weer mooi aangeplant en kregen elk een meter/peter. Extra picknickbanken werden geplaatst voor een wekelijkse buurtbabbel. Ook werd een fietskar aangekocht om wijkactiviteiten te voorzien van eten en drinken. Ook doet hij af en toe dienst als weggeefbib in de wijk. 

Die buurtwerking staat intussen bijna op eigen benen. Tijdens het jaar organiseert de bewonersgroep activiteiten voor jong en oud. 
In het midden van de buurt staat een prachtige tulpenboom die naar aanleiding van zijn 50- jarige bestaan lampjes kreeg dankzij het buurtbudget. De hele buurt is fier op hún boom die werd aangeplant door de eerste bewoners. De traditie wordt bovendien verder gezet met een jonge notenboom die momenteel in volle groei is. 

De buurtkrant verspreidt de grote en de kleine nieuwtjes uit de buurt en kondigt de activiteiten aan, waar iedereen meer dan welkom is. Promoborden maken de geplande activiteiten extra zichtbaar. 

Olmen: Andere werkgroep, ander traject
In Olmen liep het project van bij de start iets anders. De kerngroep koos in samenspraak om twee ideeën verder uit te werken en de haalbaarheid ervan te onderzoeken. Het ene idee om meer sport en spel te voorzien op verschillende plekken in het centrum had echter weinig draagvlak. Er werd beslist niet verder te gaan met dat idee. 

Het andere idee, om van de pastorij een levendige plek te maken, had meer succes. Deze groene plek in het centrum van Olmen werd tijdens het traject reeds door de gemeente Balen onder handen genomen. Dankzij het buurtbudget kregen de bewoners tijdens de werkgroepen de kans om enkele voorstellen voor de pastorij concreet te maken en alsnog te realiseren.

Er kwam een grote tent die kan gebruikt worden voor activiteiten en feesten. Er werd ook een bank aangekocht die in de tent een plaats kreeg. De lagere school van Olmen ging samen met de buurtbewoners aan de slag om een bijenhotel te maken dat nu staat te pronken in de mooie tuin. Een wilgenhut groeit ondertussen uit tot een leuke speelplek voor de kinderen. Ook werd tijdens het lanceermoment van deze ontmoetingsplek in Olmen een nieuwe, door de bewoners zelf uitgestippelde wandeling officieel ingehuldigd. De pastorij is nu meer dan ooit een plaats waar alle Olmenaars rustig kunnen vertoeven in een mooi en natuurlijk kader.

STAP 8: Evalueer

Buurtbudget Arendonk en Olmen waren pilootprojecten die uitgebreid werden opgevolgd en geëvalueerd door Thomas More en LEADER provincie Antwerpen. De leuke verwezenlijkingen in beide gemeenten konden er alleen maar komen dankzij de participatieve aanpak die eigen is aan het buurtbudget. 

De betrokken bewoners en de lokale besturen werden regelmatig bevraagd waardoor we een goed idee hebben gekregen van de plus- en minpunten van de aanpak. Deze kritische reflectie is mee opgenomen in het denk- en doe-boek  dat werd gepubliceerd. Andere actoren die in de toekomst een buurt een budget willen toekennen, kunnen op die manier leren van onze ervaringen.

Hier staat mogelijk content uit een social media netwerk dat cookies kan gebruiken. U heeft hiervoor nog geen toestemming gegeven. Klik hier om dit toe te laten.

Lees ook