Van 13 naar 3

Herentals telde tot voor kort 13 adviesraden. Gemeentebestuur en administratie hadden de duidelijk ambitie om de advisering en participatie een flinke update te geven.  Daarom besliste het College tot de opstart van een participatief hervormingstraject voor deze hervormingen – ook met inspraak dus van de bestaande raden. Voor de begeleiding werden sociaal-culturele werkers van  Vormingplus Kempen aangesproken.

 

Het traject kende, ruw geschetst, volgende tussenstappen:

  • In mei 2019 werd een inspiratiemoment georganiseerd voor de bestaande raden en andere geïnteresseerden: met een situatieschets van de adviesraden in Vlaanderen (door De Wakkere Burger) en met een overzicht van innovatieve praktijkvoorbeelden
  • In juni 2019 werd een workshop georganiseerd waar de deelnemers voorstellen en denkrichtingen konden formuleren voor de nieuwe structuur.
  • In september 2019 werd een presentatiemoment georganiseerd voor terugkoppeling over de resultaten van de workshop en de krijtlijnen van de nieuwe adviesstructuur
  • Nadien volgde dan de implementatie van het nieuwe kader met de formele goedkeuring van de nieuwe reglementen, de oproep voor kandidaat-leden… tot en met de eerste bijeenkomsten in 2020.

Niet alles liep zo maar van een leien dakje. Er was weerstand: zo formuleerde de lokale cultuurraad een eigen visietekst. Deze raad trok zelfs met een klacht naar de Vaste Cultuurpactcommissie. Uiteindelijk keurde de gemeenteraad een nieuw reglement definitief goed op 11 februari 2020.

Daarmee is het advieslandschap in Herentals ook ingrijpend veranderd. De advisering is niet langer georganiseerd rond de 13 adviesraden maar rond 3 strategische ateliers: welzijn, stadsontwikkeling en vrije tijd. In deze nieuwe structuren kunnen nog steeds vertegenwoordigers uit het verenigingsleven zetelen, maar er is bewust veel ruimte gemaakt – minstens de helft – voor ‘onafhankelijke’ burgers. Inspiratie voor deze nieuwe structuur en aanpak haalde men trouwens uit onze toekomstvisie op adviesraden.

Geen adviesopdracht?

De strategische ateliers zijn, volgens het nieuwe reglement, het enige aanspreekpunt voor structurele adviesverlening - niet de onderliggende werkgroepen of trajecten. Maar dat betekent niet dat de ateliers dat advies zelf zullen formuleren. Ze geven wel het uiteindelijke advies, maar zetten voor de inhoudelijke uitwerking zo veel mogelijk tijdelijke adviestrajecten op. De strategische ateliers moeten daarbij alle geïnteresseerde burgers of verenigingen betrekken.

Bij vragen om advies tekent het atelier dus een traject uit op maat. Het gaat na wie erbij betrokken moet worden, spreekt verenigingen en geïnteresseerde burgers aan om deel te nemen, het maakt mensen warm. Zo’n traject heeft ook geen vaste vorm. Dat kan een bevraging zijn of een werkgroep, een burgerforum… Het kan dus ook een  kort of een langlopend proces zijn.  Het thema dicteert de aanpak. Het strategisch atelier wikt en weegt de meest geschikte aanpak. De stad zorgt voor de financiële en andere ondersteuning bij deze adviestrajecten.

Geloofwaardig proces

We spraken met Wannes Van Coillie, die de hervorming mee begeleidde, voor een aantal tips en bedenkingen bij dit soort participatieprocessen. “Bij dit soort aanvragen wegen wij eerst en vooral grondig af of het aanvragende gemeentebestuur wel vertrekt van een geloofwaardige visie. Wordt de burger bijvoorbeeld voldoende betrokken? In Herentals zat dat volgens ons wel goed. De administratie had al goed nagedacht over een vernieuwd adviesmodel. Er bestond bereidheid voor een open, participatief proces. Voor ons zijn dat toch cruciale voorwaarde om met een partner in zee te gaan. Uiteindelijk wil Vormingplus toch vooral iets betekenen voor burgers, meer dan voor overheden”.

Waar het ook gebeurt, dit soort veranderingen roepen vaak weerstanden op. Bestaande adviesraden vrezen hun inspraak te verliezen. Leden van bestaande raden voelen een gebrek aan respect voor hun jarenlang engagement. “Ook in Herentals zagen we die weerstanden, zelfs na het participatieproces bij de implementatie van de nieuwe plannen”, geeft Van Coillie toe. “Wat daarbij misschien meespeelt, is de beperkte looptijd van het proces. Een hervorming in minder dan een jaar is misschien voldoende voor één adviesraad, maar voor de volledige adviesradenstructuur is dat toch vrij krap. Dat is een risico. Hoe sneller verandering verlopen, hoe sneller mensen zich in het nauw  gedreven voelen. Ik zou nu waarschijnlijk opteren voor een iets langer proces”.
Al moeten we die weerstand volgens de procesbegeleider ook relativeren: “De kritiek klonk vaak luid, maar er bestond in Herentals ook heel veel stilzwijgend enthousiasme voor deze vernieuwingen. Vooral bij adviesraden die zelf al werk maakten van een alternatieve aanpak.”

Meer info

Meer informatie over de nieuwe adviesradenstructuur lees je op www.herentals.be/atelier

Lees ook