ACHTERGROND

WAT IS EEN BURGERBEGROTING? (Sofie Mariën, KULeuven)

  • Is de burgerbegroting nieuw? 

Neen, de burgerbegroting is in 1989 ontstaan in Porto Alegre (Brazilië) en vond ondertussen ingang in o.a. de VS, Mexico, Portugal, Spanje, Roemenië, Japan,… Ook in heel wat Vlaamse gemeenten vonden er de laatste jaren tal van experimenten plaats.

  • Gaat een burgerbegroting enkel om kiezen tussen projecten? 

Bij stemmen op projecten ligt de focus sterk op de uitkomst. Omdat het proces naar een burgerbegroting heel belangrijk is, kiest men soms ook voor deliberatie: de discussie tussen burgers bvb. via workshops waar burgers samen aan een project kunnen schrijven. 

  • Bepaalt de burger alles?

De initiatiefnemende gemeente bepaalt het kader en de regels waarbinnen je zeggenschap kan geven aan burgers: Hoeveel budget geven we de burger? In welke mate geven we hem zeggenschap? Betrekken we de burger ook bij de uitvoering? Binnen zo’n vooropgesteld kader is het wel wenselijk dat burgers impact hebben op welke beleidskeuzes of projecten er daadwerkelijk uitgevoerd zullen worden. 

  • Stelt elke burger zijn eigenbelang voorop? 

In het begin nemen veel burgers deel aan een burgerbegroting vanuit een eigen idee of belang. Doorgaans wordt dit tijdens het traject wel overstegen naar een breder, algemeen belang.

 

PRINCIPES VAN EEN BURGERBEGROTING (Michiel Nuytemans, Treecompany)

  • Vertrouwen opbouwen van de burger in de politiek, maar ook van politici in burgers. 
  • Combinatie offline en online. Het live samenbrengen van mensen is een krachtig instrument  om bepaalde kwesties uitvoerig onder de loep te nemen. Met online tools kan je meer mensen bereiken. Ze vereisen vaak een kort engagement.
  • Heldere regels: Denk op voorhand goed na over hoe je burgers wil betrekken bij een burgerbegroting; Regels hebben impact op het resultaat. Zoek daarom een evenwicht om tot de juiste dynamiek te komen. 
  • Transparantie: Wees duidelijk over wat de verwachtingen zijn en waar de middelen vandaag naartoe gaan. Je Gemeente Telt (www.jegemeentetelt.be) is een handig instrument om die transparantie over uitgaven te creëren.
  • Een goede titel overtuigt mensen om deel te nemen. Denk na over laagdrempelige manieren om burgers te betrekken bij je proces: screenen van project, een stem uitbrengen.


WAAROM EEN BURGERBEGROTING? (Joop Hofman)

  • Versterkt vitale gemeenschappen: Het proces van een burgerbegroting geeft deelnemers de kracht om zelf initiatief te nemen en met elkaar aan de slag te gaan.
  • Verhoogt vertrouwen in de politiek: Onderzoek naar de case in de gemeente Duiven toont aan dat na drie bijeenkomsten het vertrouwen in de politiek gestegen is van 6,9% naar 7,2%. Bovendien accepteert 69% van burgers die niet heeft meegedaan aan de burgerbegroting het resultaat, omdat ze vertrouwen hebben in het proces.  
  • Leidt tot betere oplossingen: Een burgerbegroting leidt tot onverwachte en originele ideeën waar beleidsmakers misschien niet aan zouden denken.
  • Het is leuk: Mensen vinden het gezellig om met elkaar over hun wijk te praten. 


JE DOELSTELLINGEN BEPALEN JE ONTWERP (Hanne Bastiaensen)

Denk eerst en vooral goed na over welke doelstelling je met de burgerbegroting wil bereiken. En maak van daaruit keuzes die het best werken voor jouw gemeente. Elke keuze heeft voor- en nadelen.

Een aantal mogelijke keuzes:

  • Wil je focussen op buurten of op de stad als geheel? 
  • Wil je mensen individueel (stemmen) of samen (delibereren) een beslissing laten nemen? 
  • Kies je voor een burgerbegroting op basis van thema’s of projecten? 
  • Leg je de focus op offline en/of online? 
  • Hoe representatief moet het deelnemersaantal zijn?

Keuzes maken op basis van een doelstelling:

  • Wil je met een burgerbegroting het gemeenschapsgevoel in een welbepaalde buurt of stad versterken, dan kies je beter voor een traject waarin burgers samen beslissingen moeten nemen. Dat geeft een andere dynamiek dan wanneer je burgers individueel op een project laat stemmen. Weet wel dat die focus op samen beslissen een intensiever engagement van deelnemers vergt en het bijgevolgd moeilijker is om een groot en divers publiek te bereiken. 
  • Wil je dat de burgerbegroting een stuk educatie voorziet? Dan voorzie je best voldoende informatie over de kostprijs van bepaalde investeringen en projecten, alsook de manier waarop prioriteiten worden bepaald. Een keerzijde van de medaille is dat dit het project kan verzwaren en dus nieuwe drempels opwerpt. 

Basisvoorwaarden voor een goed ontwerp:

  • Transparantie
  • Toegankelijkheid
  • Bereidheid van gemeente om macht af te staan

 

Lees ook