MINITOPIA

"Home is where you dream it"

Onze woonmarkt wordt steeds vaker aangevuld met nieuwe - vaak flexibelere, tijdelijkere en mobielere- woonvormen. Kunnen deze experimenten een rol spelen in het toekomstig woonbeleid? Is het nog nodig om gebouwen neer te planten die 50 jaar meegaan? Kunnen flexibelere concepten inspelen op de maatschappelijke demografische en sociale veranderingen? Het zijn vragen die ons bezig houden tijdens ons bezoek aan Minitopia, een open proeftuin in de Nederlandse gemeente ’s Hertogenbosch dat vanuit heel wat burgerenergie organisch is gegroeid tot woonexperiment. 

Onder begeleiding van de organisatie Rezone worden op Minitopia innovatieve (kunst)projecten geïnitieerd die de ruimtelijke kwaliteit van de stad bevorderen. En dat in samenwerking met de buurt, het onderwijs en professionals uit het vak. Voorlopig resultaat: vijf  opplooibare ‘tiny-houses’ uit tweedehandsmateriaal en volgens de permacultuur ontgonnen. Er is een waterbron geslagen en alternatieve riolering aangelegd. Er is een vergaderzaal en een buurthuis voorzien. Ook worden er inhoudelijke debatten, filmavonden en rondleidingen georganiseerd.

 

SUCCESFACTOREN

  • De gemeente ‘s Hertogenbosch wil meegaan in deze ontwikkeling via de vrijstelling van bestaande regels. Door regels te omzeilen ontstaat er ruimte voor experimenten die bestaande patronen doorbreken. Belangrijk hierbij: een open houding van de gemeente en/of een ploeg van bevlogen schepenen en ambtenaren.
  • Tijdelijke financiering om het experiment mogelijk te maken
  • Professionele ondersteuning van, in dit geval, de organisatie Rezone
  • Een aantal pioniers die bereid zijn om het nieuw concept uit te testen. 
  • Een vaste kern van vrijwilligers met verschillende expertise 
  • Synergie, verbinding tussen verschillende groepen mensen. Op Minitopia maken kunstenaars via tal van activiteiten een koppeling met de wijk.
  • Goede communicatie over het proces en nieuwe ontwikkelingen

 

UITDAGINGEN

  • Hoe ga je als lokaal bestuur om met de verschillende rollen?
    • ‚ÄčAls uitvoerder
    • Als initiator
    • Als facilitator 
  • Er is nood aan meer vrijstelling van regels die innovatie mogelijk maken. Een betrokkene: “Wat mij enorm aanspreekt aan Minitopia is dat je hier kunt experimenteren en dromen over andere woonvormen, andere materialen en duurzaamheid zonder dat je meteen met de regels te maken krijgt.”
  • Tijdelijkheid, onderzoek en delen is interessant aan zo’n experiment. Maar hoe geef je de output van zo’n experiment terug aan de samenleving? Leerplatformen, met verschillende actoren die goede praktijken delen en hun ervaring koppelen aan een breder verhaal, kunnen een interessante piste zijn.
  • Meer inzicht en ondersteuning in mogelijke verdienmodellen

 

http://rezone.eu/
 

DE HERENBOEREN VAN BOXTEL

“De hele landbouwsector verdient buiten de onderkant. Het is tijd om iets te doen.”

De band tussen consument en producent herstellen, lokaal voedsel omarmen, een eerlijke prijs voor boeren, voedseloverschotten beperken: het zijn slechts een aantal factoren die de Herenboeren van Boxtel ertoe aanzetten om te experimenteren met een alternatief voedselmodel. De droom van een paar vrienden groeide uit tot de eerste coöperatieve boerderij van Nederland.

We bevinden ons op een prachtig en groot domein in het Groene Woud waar varkens, koeien en kippen leven en waar heel wat groenten en fruit wordt geoogst. Ongeveer 200 huishoudens genieten van wat er lokaal geproduceerd wordt. Er is één boer in loondienst en de ambitie is om vele herenboerderijen in Nederland en liefst ook de rest van de wereld mee op te richten. Duurzaamheid bestaat voor hen uit drie pijlers: diversiteit, circulariteit en transparantie. 

Onderzoeken, experimenteren en veranderen zit in de Herenboeren hun DNA. Erg inspirerend is hoe deze burgers er met hun initiatief in slagen om verschillende niveaus te raken:

  • Werken aan duurzame voedselproductie volgens het principe van gemeenschapslandbouw (Community Supported Agriculture)
    • 1 boer die vraaggestuurd werkt, 200 huishoudens
    • Sociale prijzenpolitiek. 
      • De producten worden verkocht aan supermarktprijzen.  
      • De instapkost van 2000 euro kan in fasen worden afbetaald. 
    • Vegetarisch lidmaatschap
  • Een uitgesproken aandacht voor netwerken, inspireren en de implementatie van een nieuwe economische logica.
  • De ambitie om op het Nederlands voedselbeleid te wegen: de Stichting Herenboeren faciliteert het proces van uitbreiding door andere burgers (ook Belgen) die iets gelijkaardig willen opstarten te ondersteunen.

 

SUCCESFACTOREN

  • De Green Deal, een overeenkomst tussen (privé)partners en gemeenten om regelgeving die innovatie in de weg staat, te omzeilen
  • Een inspirerend leidersfiguur
  • Een initiatiefgroep met complementaire vaardigheden: communicatie, gemeenschapsopbouw, financiering, iemand met connectie lokale overheid, agrarische expertise,…
  • Onderzoekende grondhouding ‘denk maar niet dat wij weten hoe het moet’
  • Een goed businessplan dat verschillende niveaus raakt
  • Goede communicatie
  • Professionele ondersteuning (zoals communicatie, automatisering, onroerend goed zaken, certificeringsprocessen, teeltplannen, verzekeringen, regelgeving en voedselveiligheid,..)
  • Wervende naam

 

www.wilhelminapark.herenboeren.nl
 

HILVER BEHEER & ONTWIKKELING

Waar overheid en burgersamenleving elkaar raken…

Hilver Beheer en Ontwikkeling is een netwerkorganisatie opgericht door een aantal dorpscoöperaties en de gemeente Hilvarenbeek. Burgers zetten zich vanuit hun kennis en expertise vrijwillig in om bottom-up initiatieven in de gemeente te versterken. En dit vanuit een ‘verduurzamingsmodel’ waarbij steeds op zoek wordt gegaan naar een mix van kansen, visies en belangen. Enkel zo kan een initiatief volgens de organisatie slagen in zijn opzet én optimaal tot zijn recht komen.

Kortom: dit initiatief slaagt er in om de tussenruimte te betreden waar overheid en burgersamenleving elkaar raken. Centraal in hun aanpak staat het leggen van verbinding tussen verschillende partijen in de Hilvarenbeekse samenleving:

• Tussen overheid, verenigingen, stichtingen, initiatieven en lokaal bedrijfsleven
• Tussen ruimtelijke, economische en maatschappelijke initiatieven
• Van lokale initiatieven aan de regionale en provinciale ambities

 

SUCCESFACTOREN

Netwerkorganisatie Hilver B&O

  • Knelpunten worden omzeild door bij elk initiatief elementen uit de ruimtelijke, economische én maatschappelijke omgevingen met elkaar te verenigen.
  • Aan de hand van een aantal selectiecriteria het potentieel van een netwerk kunnen beoordelen 
  • Mensen samenbrengen en het proces in gang zetten
  • Vertrouwen

Gemeente Hilvarenbeek

  • Een gemeente die open staat voor burgerenergie. In dit verhaal zeker ook de burgemeester die een open visie heeft en aandacht voor verbinding.
    • Geen projectmanagement, maar procesmanagement. Belang van procesregie. Ambtenaren in Hilvarenbeek worden hierin getraind
    • Sfeer waar mensen van elkaar kunnen leren en kennis/ervaring uitwisselen
    • Goed contact tussen burgers en beleidsmakers/ambtenaren. Aanwezigheid van deze laatsten op  informele momenten.

Burgers

  • Degelijk plan van aanpak
  • Trekker, coachend leiderschap
  • Risico durven nemen
  • Doorzettingsvermogen
  • Draagvlak
  • Beleidsmakers betrekken evenementen, specifieke momenten tijdens project. Laat ze er deel van uitmaken. Vb: Café Schuttershof: burgers die café ombouwden en burgemeester uitnodigen om te helpen schilderen. Creëert verbinding. 

 

http://tussenheid.nl/

Verschillen met Vlaanderen

  • Sociaal ondernemerschap als oplossing voor maatschappelijke uitdagingen is in Nederland veel sterker aanwezig dan bij ons. Nederlanders denken na over een businessmodel en hoe ze hun initiatief kunnen verkopen. Zorgt dit voor een sneeuwbaleffect aan burgerinitiatieven?
  • Via de vrijstelling van regels wordt de weg vrijgemaakt voor experiment. We leerden over de Green Deal en de open houding in ’s Hertogenbosch. Kortom: door ‘JA’ te zeggen komt veel - meer?- burgerenergie vrij. 

Lees ook