participatie en lokale democratie 

De deelnemers aan de Antwerpse volksraadpleging spraken zich vrij duidelijk uit tegen het voorgestelde Oosterweel-tracé met Lange Wapper-viaduct. En toch is het resultaat van de volksraadpleging geen definitieve beslissing. De Vlaamse overheid beslist o.a. op basis van een advies van het Antwerpse stadsbestuur over het project. Het resultaat van de volksraadpleging is dus in de eerste plaats een politiek signaal. 

Was deze volksraadpleging dan een maat voor niets? Helemaal niet: De Wakkere Burger is overtuigd dat het Oosterweelreferendum ondanks het niet-bindend karakter als positief kan geëvalueerd worden. Zoals bestuurswetenschapper Filip De Rynck in een recent opiniestuk in DS stelt: "…actieve burgers hebben het instrument als breekijzer moeten gebruiken om binnen te breken in wat tot dan een zeer gesloten en technocratische besluitvorming was geweest". Hierdoor werden pijnpunten blootgelegd en alternatieve voorstellen geïntroduceerd. Dat verplichtte alle betrokkenen om hun argumenten op tafel te leggen. De volksraadpleging vormde zo eerder het begin van de opbouw van een besluit dan een eindpunt. Hierdoor zal de Vlaamse overheid, welke beslissing er ook genomen zal worden, met een zeer duidelijk en onderbouwd besluit voor de dag moeten komen.

Op basis van dit Oosterweel-verhaal wijst DWB op twee zaken.

• De afdwingbare formele inspraakgaranties in het gemeentedecreet, zoals o.a. de volksraadplegingen bewijzen dat ze nuttig zijn. Een juridische verankering geeft burgers een hefboom om aandachtspunten op de maatschappelijke en politieke agenda te plaatsen.

• Er moet dringend nagedacht worden over de plaats van verzelfstandigde overheidsstructuren (zoals de BAM-structuur) binnen een democratische besluitvorming. In hoeverre vallen deze autonoom opererende technocratische structuren, zoals ook intercommunales e.d.m., nog echt onder de werkelijke en continue controle van verkozen politici en in hoeverre is hun werking transparant voor actieve burgers.