participatie en lokale democratie 

De Vlaamse overheid wil de aanleg van infrastructuurwerken sneller laten verlopen. Zowel in de schoot van de Vlaamse regering als in het Vlaams Parlement werd nagegaan hoe die versnelling kan worden gerealiseerd.

Op dinsdag 16 maart 2010 vindt het elfde congres 'Lokale en provinciale politiek' van het Centrum voor Lokale Politiek (Vakgroep Politieke Wetenschappen - Universiteit Gent) plaats . Nu de gemeentelijke en provinciale legislatuur net over de helft zijn, maakt het congres een eerste balans op.

Diverse middenveld- en burgerorganisaties vragen aan de leden van de Parlementaire Commissie Versnelling Maatschappelijk Belangrijke Investeringsprojecten aandacht voor de kwaliteit van de organisatie van inspraak en betrokkenheid. Vanuit een gemeenschappelijke bezorgdheid én expertise om burgers bij het beleid te betrekken formuleerden de betrokken organisaties hun aandachtspunten in een platformtekst.

De Vlaamse overheid evalueerde de werking van het Openbaarheidsdecreet. Dat decreet regelt de actieve en passieve openbaarheid van bestuursdocumenten. Een van de belangrijkste conclusies uit het onderzoek is dat de burger nog meer volledige en proactieve informatie op maat verwacht.

De Vlaamse overheid wil de aanleg van infrastructuurwerken sneller laten verlopen. Zowel in de schoot van de Vlaamse regering als van het Vlaams parlement wordt nagegaan hoe die versnelling kan worden gerealiseerd. Ook in andere landen van de Europese Unie wordt deze oefening gemaakt. De Vereniging voor Ruimte en Planning, het ACW, Bond Beter Leefmilieu en De Wakkere Burger organiseren op vrijdag 12 februari samen een studievoormiddag over snellere procedures voor infrastructuurwerken.

In de publicatie “Bang voor de brug” analyseert voormalig Het Nieuwsblad-redacteur Jean-Charles Verwaest de beslissingen op verschillende politieke niveaus in het Oosterweeldossier.

De Verenigde Verenigingen en de Vlaamse Regering ondertekenden op 14 januari een nieuw charter. Hierin worden de samenwerkingsafspraken voor deze legislatuur vastgelegd. Inspraak en participatie zijn belangrijke kernwoorden.

Het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen wordt voor de tweede keer herzien. Deze herziening zorgt hoofdzakelijk voor een actualisatie van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen voor de periode tot 2012. Op 18 december stelde de Vlaamse Regering het voorlopig addendum vast. Tijdens een openbaar onderzoek dat loopt van 10 februari tot en met 11 mei 2010 kan iedere burger zijn opmerkingen, bezwaren en adviezen indienen. Dat kan gebeuren met een aangetekende zending aan de Vlaamse Commissie voor Ruimtelijke Ordening, of tegen ontvangstbewijs op jou gemeentehuis.

De studiedienst van de Vlaamse Regering organiseert een studiedag over het thema 'De stad maakt het verschil'. Vanuit diverse invalshoeken en thematieken wordt gezocht naar verschillen tussen de steden en de rest van Vlaanderen, naar verschillen tussen de steden onderling maar ook naar deze binnen de steden.

De Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV) bereidt een advies voor over een betere regeling voor een effectieve en efficiënte Vlaamse overheid. In de ontwerpversie van het advies pleit de SERV voor een versterking van de transparantie en de participatie in beleidsprocessen. Vlaanderen hinkt qua waarborgen op transparantie en participatie in de beleids- en regelgevingsprocessen internationaal achterop, dixit de SERV.

In een lokaal en geïntegreerd veiligheidsbeleid is de inbreng van de burger van groot belang. Die wordt verondersteld te leiden tot een verbeterde dienstverlening en een toename van het vertrouwen in de overheid. Burgerparticipatie moet echter op zo'n manier worden vormgegeven, dat tegemoet wordt gekomen aan de noden van alle betrokken partijen. Om succesvol te zijn moet burgerparticipatie dus aan specifieke voorwaarden voldoen.

Samen met de herstructurering van de Vlaamse administratie onder de noemer Beter Bestuurlijk Beleid (BBB) besliste de Vlaamse Regering in 2001 dat een herstructurering van het bestaande adviesstelsel moest worden doorgevoerd. Om het advieslandschap te stroomlijnen werd een decreet tot regeling van de strategische adviesraden opgemaakt (decreet van 18 juli 2003). Dat kaderdecreet bepaalt dat, in de mate van het mogelijke, per beleidsdomein één strategische adviesraad wordt opgericht. Daarnaast legt het decreet een aantal algemene principes vast inzake adviesverlening en werking.

Op 25 november 2009 organiseert het Rijksarchief een studiedag waarop het belang van archieven voor een democratie centraal staat. Diverse sprekers buigen zich over de volgende stelling: de mate van raadpleegbaarheid van archief is recht evenredig met het democratische gehalte van de samenleving die het archief in kwestie bewaart; zo vormen archieven een actieve graadmeter van de democratie.

Het Steunpunt Bestuurlijke Organisatie Vlaanderen stelt het rapport "Burgerparticipatie in Gent" voor. Het rapport geeft een overzicht van de participatie-arrangementen in stad Gent vanaf 1977 tot nu.

De deelnemers aan de Antwerpse volksraadpleging spraken zich vrij duidelijk uit tegen het voorgestelde Oosterweel-tracé met Lange Wapper-viaduct. En toch is het resultaat van de volksraadpleging geen definitieve beslissing. De Vlaamse overheid beslist o.a. op basis van een advies van het Antwerpse stadsbestuur over het project. Het resultaat van de volksraadpleging is dus in de eerste plaats een politiek signaal. 

Filip De Rynck, docent aan de Hogeschool Gent, argumenteert in een bijdrage aan De Standaard dat het Oosterweelreferendum een goede zaak is voor de democratie. "Al was het maar om duidelijk te maken dat burgers wel degelijk inspraak verdienen.", aldus de auteur.

De Vlaamse regering wil de gemeenten stimuleren, begeleiden en ondersteunen om de taak als regisseur van het lokaal woonbeleid op te nemen met alle publieke en private woonactoren. Daarbij wordt prioriteit gegeven aan het stimuleren van intergemeentelijke samenwerkingsverbanden. De Vrind geeft een overzicht van de reeds bestaande intergemeentelijke projecten.

De studiedienst van de Vlaamse regering publiceerde zijn jaarlijkse monitor. Het meten van verschillende indicatoren gebeurde nog op basis van het regeerakkoord en de beleidsnota’s uit de regeerperiode 2004-2009. De Vrind gebruikte de cijferboeken Lokaal Cultuurbeleid en Lokaal Sportbeleid om een aantal indicatoren over gemeentelijke cultuurraden en sportraden te duiden.

De studiedienst van de Vlaamse regering publiceerde zijn jaarlijkse monitor. In deze monitor worden indicatoren gemeten die op basis van het regeerakkoord en de beleidsnota’s uit de regeerperiode 2004-2009 werden geselecteerd. De Vrind gebruikte de stadsmonitor 2008 om een aantal specifieke indicatoren voor de Vlaamse centrumsteden te belichten.

De studiedienst van de Vlaamse regering publiceerde zijn jaarlijkse monitor.  In deze monitor worden indicatoren gemeten die op basis van het regeerakkoord en de beleidsnota’s uit de regeerperiode 2004-2009 werden geselecteerd. De Wakkere Burger selecteerde enkele cijfers over het gebruik van inspraakinstrumenten uit het gemeentedecreet en over e-government.

De nieuwe gemeentelijke inspraakformules 'voorstellen van burgers' en 'verzoekschriften' die door het nieuwe gemeentedecreet vanaf 2007 werden mogelijk gemaakt worden gaande weg meer gehanteerd. Uit het wetenschappelijk rapport 'Het gemeentedecreet: een eerste stand van zaken' van Ellen Olislagers e.a. blijkt dat er in de eerste helft van 2008 al 30 'voorstellen' werden ingediend bij Vlaamse gemeenteraden (tegen 9 in het hele jaar 2007). Het aantal verzoekschriften bleef wel steken op 15 (tegen 36 in het jaar 2007).